لاهه ورزشی ها کجاست؟
دادگاه حکمیت ورزش نهادی مستقل برای حل و فصل منازعات ورزش و همچنین حواشی پیرامون ورزش است تا به طرفین، راه های متناسب با نیازهای جهان ورزشی پیشنهاد کند

دادگاه حکمیت ورزش(CAS) که با مدیریت و مسئولیت عالی شورای بین المللی حکمیت اداره می شود، نهادی است مستقل برای حل و فصل منازعات ورزش و همچنین حواشی پیرامون ورزش که در سال 1983 تاسیس شد تا به طرفین راه های حل و فصل منازعات را متناسب با نیازهای جهان ورزشی پیشنهاد کند. 

CAS متشکل از 150 میانجی از 37 کشور جهان است که هر کدام با توجه به تخصص حکمیت آنها و آگاهی آنها به قوانین ورزشی انتخاب شده اند. این میانجیان در لیست داوران این دادگاه قرار گرفته اند که این داوری به مدت 4 سال قابل تمدید می باشد. ویژگی های این داوران استقلال و عدم ارتباط با طرفین دعوی و همچنین در دسترس بودن آنهاست.

بین سال های 1991 تا 1995 بیش از صد مورد منازعه به دادگاه حکمیت ورزشی CAS ارجاع شده که یکی از اساسی ترین تصمیمات اخیر CAS، تصمیم کمیته اخلاقی فیفا در خرداد 1390 در مورد محمد بن همام بود که به محدودیت مشروط بن همام از تمام فعالیت های فوتبالی رای داد و فوتبال آسیا را شوکه کرد. با این حکم، ژانگ جیلونگ نایب رئیس ارشد AFC به صورت موقت و تا انتخابات آتی AFC سکان ریاست AFC را عهده دار شد. در پی این تصمیم کمیته اخلاقی فیفا اول مردادماه 1390 محمد بن همام را مادام العمر از تمام فعالیت های فوتبالی محروم کرد که به دنبال این حکم بن همام خواستار لغو حکم AFC شد که در نهایت این دادگاه درخواست بن همام را رد کرد. با این شرایط این درخواست به کمیته استیناف هم ارجاع داده نشد.

دیگر تصمیم دادگاه لغو محرومیت مادام العمر وزنه بردار کشورمان سعید علی حسینی بود که نمونه دوپینگ او در اکتبر سال 2009 میلادی مثبت اعلام شد و سعید علی حسینی مادام العمر از حضور در میادین وزنه برداری و ورزش محروم شد. با دفاع وکلای ایرانی و خارجی دادگاه CAS، این حکم توسط "جیمز رابرت رید" رئیس انگلستانی هیئت حکمیت دادگاه CAS به 12 سال کاهش یافت تا وزنه بردار کشورمان در اکتبر 2021 بتواند دوباره به عرصه رقابت های وزنه برداری بازگردد. این حکم جدید که کمتر از محرومیت مادام العمر او نبود، باعث شد سعید علی حسینی عملا مادام العمر از رقابت های وزنه برداری محروم شود.

اما در سال 85 هم تیم استقلال تهران خواهان دعوی بود و علیه کنفدراسیون فوتبال آسیا طرح دعوی کرد که دیوان در ابتدا دستور موقتی به نفع استقلال صادر کرد اما در نهایت دعوی که مبنی بر ارسال به موقع فهرست بازیکنان برای حضور در جام باشگاه های آسیا بود را مردود دانست و دلایل اخراج و کنار گذاشتن تیم فوتبال استقلال از این رقابت ها توسط کنفدراسیون فوتبال آسیا را به حق دانست.

در سال 85 این بار پیروزی در متن ماجرا قرار گرفت. شکایت رافائل بازیکن سابق قرمزها، پرسپولیس را به پرداخت جریمه 180 هزار دلاری محکوم کرد که در صورت عدم اجرای این حکم این تیم می بایست با 6 امتیاز منفی کار خود را در رده پایین تر (لیگ یک) دنبال می کرد که سران پیروزی از طریق وکلای خود در ایتالیا و سوئیس موضوع را دنبال کردند و در نهایت با توجه به اینکه اظهار نظرهای متفاوتی اعلام کرده بودند، به اجرایی شدن و قطعیت رای مذکور تاکید شد.

در سال 84 هم در برگزاری مسابقات لیگ دسته یک فوتبال نیز مشکلی پیش آمد و صنعت نفت دعوی خود را مطرح کرد که فدراسیون را تا تعلیق پیش برد.
 
در اوایل دهه 80 اختلافات ورزشی روزافزون و پیچیدگی در تخصصی بودن این گونه مسائل و همچنین کمبود یک مرجع بین المللی برای رسیدگی به این مسائل و عدم رسیدگی به موقع و فوری به مسائل تخصصی ورزش در دادگاه های عمومی در سال 1981 با انتخاب "خوان آنتونیو سامارانش" به عنوان رئیس جدید کمیته بین المللی المپیک اوضاع فرق کرد و او ایده تاسیس یک مرجع قضایی را مطرح کرد. یک سال بعد در جلسه IOC در رم قاضی "میبای" که عضو دادگاه لاهه بود، به عنوان گروه بررسی و آماده سازی دادگاه ورزشی برگزیده و چندی بعد دادگاه عالی ورزش تاسیس شد و با توجه به اینکه حامی دادگاه های ورزشی کمیته است، با اعلام رسمی30 ژوئن 1984 IOC به رسمیت درآمد و تحت رهبری "میبای" و "شوار" آغاز به کار کرد و قوانین آن روز با قوانین امروزی کمی تفاوت دارد و در سال 1990 قوانین جدیدی در این خصوص وضع شد. دادگاه CAS در ابتدا 60 عضو داشت.

ساختار جدید دادگاه حکمیت ورزش در سپتامبر 1993 در کنفرانس بین المللی حقوق و ورزش که در موزه المپیک لوزان برگزار شد، مطرح گردید که این موضوع براساس تشکیل شورای بین المللی حکیمت ورزش (ICAS) که بر دادگاه حکمیت ورزش نظارت و تامین هزینه های مربوطه را بر عهده دارد برنامه ریزی و مطرح شد.

دفتر مرکزی CAS در لوزان سوئیس بوده و از سال 1996، دو دادگاه غیرمرکزی برای مراجعین طرفین دعوی مهیا شده است؛ یکی در دنور آمریکا و دیگری در سیدنی استرالیا. ضمن اینکه دادگاه CAS، دادگاه های ویژه غیردائمی به مناسبت بازی های المپیک برپا می کند و برای در نظر گرفتن شرایط چنین رویدادهایی، قوانین مخصوص وضع می شود. به طور مثال یک رای باید ظرف 24 ساعت اعلام شود که این اتفاق در بازی های ناگویا 1998 و آتلانتا در 1996 رخ داد.

حکمیت به زبان انگلیسی یا فرانسه است البته در شرایطی معین، زبان دیگری نیز ممکن است به کار رود.

CAS حل اختلافات قانونی را که در زمینه ورزش پیش می آید به عهده دارد. اصولا آرای حکمیت، همان قدرت اجرایی آرای دادگاه های عمومی را دارد. حکمیت CAS، مانند سایر حکمیت ها بر اساس قوانین نوشته بین طرفین صورت می گیرد.

منبع : ايران اسپورت ۲۴: